Oniki Parmak Bağırsağı Tümörleri

Belirtiler, Nedenler ve Risk Faktörleri

Oniki barsak tümörleri, ince bağırsağın mide ile bağlantılı ilk bölümünde gelişen iyi veya kötü huylu oluşumlardır. Oniki barsak tümörleri erken dönemde belirgin bir yakınmaya yol açmayabilir. Bu nedenle bazı hastalarda tanı, farklı bir nedenle yapılan endoskopi veya görüntüleme sırasında konulabilir.

Oniki parmak bağırsağı, tıbbi adıyla duodenum, sindirim sisteminin önemli bir bölümüdür. Mideden gelen besinler burada safra ve pankreas salgılarıyla karşılaşır. Bu bölgede gelişen tümörler, sindirim sistemini ve safra akışını etkileyebilir.

Oniki Parmak Bağırsağı Tümörlerinin Belirtileri Nelerdir?

Oniki barsak tümörleri küçük boyutlardayken herhangi bir belirti oluşturmayabilir. Tümör büyüdükçe bağırsak geçişini daraltabilir veya kanamaya neden olabilir.

Görülebilecek başlıca belirtiler şunlardır:

Gizli kanamalar zaman içinde demir eksikliği ve kansızlığa yol açabilir. Bu durumda belirgin bir kanama görülmeden halsizlik, nefes darlığı veya çarpıntı gelişebilir.

Tümörün safra kanalının bağırsağa açıldığı bölgeye yakın olması, safra akışını engelleyebilir. Böyle bir durumda sarılık, koyu renkli idrar, açık renkli dışkı ve kaşıntı görülebilir.

Bu belirtiler ülser, safra taşı ve pankreas hastalıkları gibi farklı sağlık sorunlarında da ortaya çıkabilir. Bu nedenle belirtiler tek başına kanser tanısı anlamına gelmez.

Oniki Barsak Tümörleri Neden Gelişir?

Oniki barsak tümörlerinin kesin nedeni her zaman belirlenemez. Tümör gelişimi, hücrelerin kontrolsüz biçimde çoğalmasına neden olan genetik değişikliklerle ilişkilidir.

Duodenum bölgesinde farklı tümör türleri görülebilir. Adenokarsinomlar, bağırsak yüzeyini kaplayan hücrelerden gelişir. Bunun yanında nöroendokrin tümörler, gastrointestinal stromal tümörler ve lenfomalar da bu bölgede ortaya çıkabilir.

Bazı iyi huylu polipler ve adenomlar zaman içinde kötü huylu hücresel değişiklikler gösterebilir. Ancak her polip kansere dönüşmez. Oluşumun yapısı, boyutu ve patoloji özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.

Risk Faktörleri Nelerdir?

Bazı kalıtsal hastalıklar ve kronik bağırsak sorunları, oniki barsak tümörleri açısından riski artırabilir.

Öne çıkan risk faktörleri arasında şunlar bulunur:

• Ailesel adenomatöz polipozis
• Lynch sendromu
• Peutz-Jeghers sendromu
• Çölyak hastalığı
• Crohn hastalığı
• Daha önce bağırsak polipi saptanması
• Bağışıklık sistemini etkileyen bazı hastalıklar

Özellikle ailesel adenomatöz polipozis bulunan kişilerde duodenum polipleri daha sık görülebilir. Bu nedenle kalıtsal risk taşıyan hastalarda düzenli endoskopik takip önemlidir. Bir risk faktörünün bulunması, kişide mutlaka tümör gelişeceği anlamına gelmez.

Tanı Nasıl Konulur?

Tanı sürecinde öncelikle hastanın yakınmaları ve tıbbi öyküsü değerlendirilir. Kan testlerinde kansızlık, karaciğer enzimleri ve bilirubin düzeyleri incelenebilir.

Üst gastrointestinal sistem endoskopisi, oniki parmak bağırsağının doğrudan görülmesini sağlar. Şüpheli bir oluşum saptanırsa biyopsi alınarak patolojik inceleme yapılabilir.

Bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme ve endoskopik ultrasonografi ise tümörün boyutunu ve çevre dokularla ilişkisini değerlendirmeye yardımcı olur.

Oniki Parmak Bağırsağı Tümörlerinde Tedavi Seçenekleri

Tedavi planı; tümörün patolojik türüne, oniki parmak bağırsağındaki yerleşimine, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Cerrahi olarak tamamen çıkarılabilen kötü huylu tümörlerde ameliyat, tedavinin temel seçeneklerinden biridir.

Cerrahi tedavi yöntemleri

Uygulanacak cerrahi yöntem tümörün konumuna ve çevre dokularla ilişkisine göre değişir. Başlıca cerrahi yaklaşımlar şunlardır:

Whipple ameliyatı (pankreatikoduodenektomi):

Pankreas ve safra yollarına yakın, özellikle duodenumun ikinci bölümünde yer alan ve cerrahi olarak çıkarılabilen bazı tümörlerde uygulanabilir. İşlem sırasında tümörlü bölgeyle birlikte pankreas başı, duodenum ve safra yolunun ilgili bölümleri çıkarılarak sindirim sistemi yeniden yapılandırılır.

 Segmental duodenum rezeksiyonu:

 Uygun yerleşimli ve daha sınırlı tümörlerde, oniki parmak bağırsağının yalnızca tümörü içeren bölümünün çıkarılması değerlendirilebilir.

 Lokal veya endoskopik çıkarım:

Bazı küçük, yüzeyel ve uygun özellikteki iyi huylu oluşumlar ya da seçilmiş  tümörlerde, patolojik tür ve yerleşime bağlı olarak daha sınırlı cerrahi veya endoskopik yöntemler gündeme gelebilir.

Cerrahi sırasında gerekli görülen durumlarda bölgesel lenf nodları da değerlendirilir. Ameliyat sonrası patoloji sonucu, cerrahi sınırlar ve hastalığın evresi dikkate alınarak kemoterapi gibi ek tedavilere ihtiyaç olup olmadığı multidisipliner ekip tarafından belirlenir.